گفت و گو با آزاده رزاق دوست ، عکس این کارها در تاریکی به وجود آمدند و خلق شدند، توی یک تاریکی خیلی دلنشین، با یک نور گرم، معمولا نورها خیلی کم بودند و آن طور نبود که مثلا چراغ قوه

گفت و گو با آزاده رزاق دوست ، عکس

آزاده رزاق دوست،عکس آزاده رزاق دوست،سایه های عدن،گالری،رویدادهای هنری

گفت و گو با آزاده رزاق دوست

من در دوره یی شروع به کار کردم که خیلی خبری از آن فضای اکسپرسیو کارهای قبلی ام نبود

این عدن خیلی به معنی آن چیز از دست رفته نیست

اصلا فقط به معنی یک حضور است

این کارها در تاریکی به وجود آمدند و خلق شدند، توی یک تاریکی خیلی دلنشین، با یک نور گرم، معمولا نورها خیلی کم بودند و آن طور نبود که مثلا چراغ قوه یا پروژکتور بگذارم تا سایه ها به وجود بیایند و بعد بنشینم کار کنم مثلا وارد آتلیه ام می شوم، توی تاریکی شب و یک نور کوچک از پنجره آمده و یک تصویر نرم از چیزی که آنجا هست را به وجود می آورد و باعث می شود من به آن فضا بروم

مجموعه جدید کارهای آزاده رزاق دوست، «سایه های عدن» که در گالری اثر برپاست از جنبه بصری دارای کیفیات تزیینی فراوانی است، هرچند همیشه آثار او جلوه های بصری زیبایی درست می کردند و چشم نواز بوده اند. چنانچه خودش نیز تاکید دارد در مجموعه جدید او بیشتر از گذشته به فضاهای منفی در کارهایش اهمیت داده و برخلاف گذشته کمتر با رنگ های تند کارکرده است، همه اینها باعث می شود که به هنگام تماشای مجموعه او بیننده از تماشای منحنی های نرم و رنگ هایی لطیف لذت ببرد. او از نقاشانی است که حس هایش را در نقاشی اش نشان می دهد و برای این کار به زبانی بصری از آن خودش دست یافته است. «سایه های عدن» هم به گفته خودش بیان لحظه یی از زندگی خودش است، که با همین بیان بصری درآمیخته و بر دیوار گالری اثر رفته است.

اگر اجازه بدهید با موضوع یا اسم نمایشگاه شروع کنیم، بعد برویم سراغ نحوه اجرای کارها. به نظرم می آید که اسم نمایشگاه (سایه های عدن) باید در حین کارها آمده باشد.

معمولا به موضوع یا اینکه چه اسمی برای نمایشگاه بگذارم فکر نمی کنم، حدود یک سال یا همین حدود از شروع کارها می گذرد. شروع این دوره از کارهایم هم با سایه ها چیزی نبود که انتخاب کرده باشم یا من بخواهم دنبال ایده بگردم یا یک دفعه در کارهایم اتفاق بیفتد. همان فضای ذهنی و فضای زندگی خودم که خیلی به سکوت پناه برده بودم و فضای خالی و فضای تهی از چیزهایی بود که به آنها فکر می کردم، در دوره قبلی کارهایم هم فضاهای خالی بیشتر شده بود، خود این باعث شد که ناخودآگاه حس و حال کارهایم به سمت بوم های خیلی خالی تر و خالی از رنگ برود و این باعث شد که من به سایه ها توجه کنم، به عنوان چیزی که وجود خارجی ندارد، حتی موضوعی هم نیست که کسی بخواهد برای نقاشی انتخاب کند و در شروع به خود سایه های نگاه می کردم، در طول روز به سایه ها نگاه می کردم و می دیدم که در طول روز یا شب، زمانی نیست که سایه نباشد. یعنی در هر لحظه چیزی یا جسمی انعکاس پیدا می کند و چقدر هم این سایه ها ناپایدارند و همیشه در حال تغییرند. همین برای من فضای جذابی بود و به خالی بودن، آن تهی بودن و آن سکوت من معنی می داد. شروع کردم از همان درختچه هایی که داخل آتلیه داریم در فضای تاریکی کار کردن. این شروع مجموعه بود که سایه در این مجموعه موضوع اصلی است. عنوان «سایه های عدن» به این خاطر بود که این کارها خیلی لطیف بودند و من در دوره یی شروع به کار کردم که خیلی خبری از آن فضای اکسپرسیو کارهای قبلی ام نبود، یک حس عبادت بود، مثل یک حس مراقبه، در همان لحظاتی که کار می کردم واقعا از زمان و از مکان جدا می شدم. با خودم فکر کردم چقدر خوب می شود که این عنوان را بگذارم چون فکر کردم خود سایه در کارها چیز مهمی است، یعنی مهم بودن کارها به این خاطر است که اینها سایه اند و بهتر است که مخاطب بداند اینها سایه اند، مدام به ترکیب های کلمه یی مختلف با سایه فکر می کردم، سایه های چی، مثلا سایه های زمان، مدتی با این ترکیب ها بازی کردم تا خود فضای پس زمینه ذهنی، همان کامل بودن، همان زایش و رویشی که در طبیعت می بینیم، باعث شد باغ عدن ناگهان به ذهن ام بیاید، باغ عدن به هر حال مکانی است که ندیدیمش و نمی دانیم چیست ولی شاید در زندگی هر روزه مان آن را با عشق، با لحظات خوب، با لحظات ناب، گاهی اوقات تجربه کنیم. این سایه ها برای من سایه های عدن هستند. چیزی که فعلا داریم مثل یک سایه، یک توهم مثل یک چیز ناپاینده تجربه می کنیم.

وقتی می گویید سایه های عدن، یک جور ارجاع به گذشته خوش هم هست، در این کارها قرار است، به یک گذشته خوش ارجاع داده شود؟

نه، گذشته به معنی زمانی که از دست رفته نه، به معنی زمانی که دارد روان و سیال می گذرد، یا به معنی لحظه یی که همین طور دارد نو می شود و ما می توانیم در همین نو شدن، با نوع بودن خودمان، نوع نگاه مان، باز هم آن بهشت را برای خودمان یا اطرافیان مان، تا حدودی به وجود بیاوریم. این عدن خیلی به معنی آن چیز از دست رفته نیست اصلا. فقط به معنی یک حضور است که خیلی نمی توانیم درکش کنیم یا شاید خیلی نمی توانیم به آن نزدیک شویم و داریم آن را مثل یک توهم یا به شکل هاله یی که مانده است، تجربه می کنیم.

وقتی به تاریخ کارها نگاه می کنم، به نظرم می آید که هرچه جلوتر آمد ه اید، مساله کنتراست برایتان کم اهمیت تر شده و به سمت همان چیزی که خودتان می گویید رفته اید، یعنی تنالیته، این مسیر درست است؟

این مسیر کاملا درست است و همان طور که کارهای جدیدتر دارند پیش می روند، مدام کمرنگ تر، خالی تر و سبک تر می شوند، حتی اندازه کارهای جدید دارند بزرگ تر می شوند. احساس کردم که این مجموعه برای این نمایشگاه کافی است. چند کار اول این نمایشگاه هنوز جسم رنگی و قشر رنگی وجود دارد، یک جسم رنگی تیره و ردپایی از کارهای قبلی ام درشان است، شیرین بود که کارهای رنگی و تیره تر نیز در کنار کارهای کمرنگ نمایش داده شوند و خوب بود که در نمایشگاه باشند ولی کارها دارند مدام بزرگ تر و خالی تر و سبک تر می شوند.

آیا وقتی به سمت کم کردن و محدود کردن رنگ ها می روید و فضاهای بزرگ سفید، همین آرامش درونی را بیان می کنید؟

فعلا به این شکل است، فعلا نمی تواند چیزی جز این باشد، یعنی تلاشی نیست برای بیان کردن این آرامش یا انتقال این حس و حال. فعلا این فضای تصویری را تجربه می کنم، همان طور که الان دارم در زندگی ام هم این آرامش و سکوت را تجربه می کنم. کمی از آن تضادها فاصله گرفته ام، پذیرش بیشتر می شود و قبول این تغییر آسان تر.

باز به نظر می رسد دو، سه تا از کارهایتان برخورد اکسپرسیو دارند، کل مجموعه خیلی واجد برخورد اکسپرسیو نیست ولی در دو سه تا از کارها می توان این رفتار را دید، در روند پروژه این اتفاق افتاده؟ اصولا با این گفته من که بعضی کارها اکسپرسیو هستند موافقید؟

حتما، چون اینها را در زمان ها و حال های مختلف و روزهای مختلف کار کرده ام و در هر ساعتی ما داریم یک حال جدید را تجربه می کنیم و خودمان خیلی نمی توانیم روی این حال ها تاثیر داشته باشیم. حتما کارهایی که فضای خیلی سبک تری دارد، از لایه های سبک تر وجودی من دارد می آید و کارهایی که اکسپرسیوتر هستند و بیانگری شان از لحاظ فضای رنگی بیشتر است حالا اگر منظورمان از فضای اکسپرسیو، فضایی است که خشن تر است یا حین نقاشی کردن بیانگرایی بدنی در کار پیدا می شود، حتما آن روز من با حس قوی تر کار کرده ام یا بدنم طوری بوده که اثر بیشتری روی بوم گذاشته، یا رنگم را طوری گذاشته ام که آن بیان را نشان بدهد. طبیعی است که چنین اتفاقی بیفتد.

پس وقتی دارید کار می کنید، می گذارید که حس تان به کارتان وارد شود؟ برایتان مهم است که حس تان در لحظه به بوم منتقل شود؟

کلا چیزی جز این نیست. نه در این دوره، که تمامی کارهایی که حتی از ابتدای دوره آموزش در دانشگاه و هنرستان داشته ام، همیشه نقاشی بودم که، کارهایم این طوری بوده، یعنی همان چیزی که الان هست و توی این کارها هم حتما این اتفاق خیلی بیشتر می افتد، چون کارها خیلی حسی ترند. بعضی مخاطب ها در افتتاحیه به من می گفتند که این کارها آنقدر لطیفند، دقیقا هم می گفتند لطیف که قلب مان یک جوری شد. حالا در افتتاحیه های قبل که کارها پر از قرمزهای شدیدتر و اکسپرسیو بود، آنجا از کلمه لطیف استفاده نمی کردند، می گفتند کارها آنقدر حسی است و آنقدر روی آدم تاثیر می گذارد که آدم قلبش یک جوری می شود. این اتفاقی است که من اصلا برایش تلاش نمی کنم. هر جور که کار می کنم، فعلا توی کارهایم آمده. فکر می کنم، به خاطر نگاه خودم است یا نوع زندگی خودم است که با همه چیز همین طوری، خیلی زنده و حسی برخورد می کنم.

از لحاظ اجرایی به نظرم این نمایشگاه در عین حال تجربه یی است در کار با تنالیته های رنگی و به نظرم این اتفاق در روند کار شکل گرفته چون شما از کارهایی با کنتراست بالا شروع کردید و به کارهایی با کنتراست کم می رسید و به جایی می رسید که فقط با یکی دو رنگ محدود کار می کنید. این شکل کار هم در روند کار شکل گرفته؟

بله، در روند کار کاملا شکل گرفته. این کارها در تاریکی به وجود آمدند و خلق شدند، توی یک تاریکی خیلی دلنشین، با یک نور گرم، معمولا نورها خیلی کم بودند و آن طور نبود که مثلا چراغ قوه یا پروژکتور بگذارم تا سایه ها به وجود بیایند و بعد بنشینم کار کنم. مثلا وارد آتلیه ام می شوم، توی تاریکی شب و یک نور کوچک از پنجره آمده و یک تصویر نرم از چیزی که آنجا هست را به وجود می آورد و باعث می شود من به آن فضا بروم، بدون اینکه تصمیم بگیرم که الان می خواهم کار کنم. خود این فضایی که ایجاد می شود باعث می شود من از اول نیایم، شروع کنم به اینکه رنگ هایم را بسازم. هیچ وقت نشده من رنگ را در روشنایی بسازم و تصمیم بگیرم که امروز می خواهم این طوری کار کنم. توی همان حس و حال تاریکی، با همان چیزهایی که دور و اطرافم هست که بیشترشان مدیوم های ترانسپرنت هستند، کارم شکل می گیرد و واقعا در این کارها اهمیتی نداشته که چه رنگی باشند. یعنی شاید این نکته، خود این خالی بودن و تهی بودن و دور شدن از ماهیت و نزدیک شدن به بیان وجودی را نشان بدهند که در این دوره برای نقاش خیلی اهمیت نداشته که آنچه دارد می کشد با تُن سرد باشد یا گرم و واقعا اهمیت نداشته.

از گفته هایتان برمی آید که برخورد با آثار کاملا برایتان حسی بوده ولی نوشته نمایشگاه که نوشته شهریار وقفی پور است برخلاف این کاملا از این مواجهه حسی فرار می کند. چرا نوشته نمایشگاه به این شکل نوشته شده؟

آن نوشته، تمام این حرف های من را کامل می کند. آنجا شهریار وقفی پور از زبان امانویل لویناس اشاره کرده به این «تجربه هنر به مانند تجربه جهانی است که به انتها رسیده باشد... ». آن پاراگراف که در ابتدای متن آمده را هر چقدر که بخوانید، باز هم انگار نکته یی دارد که وادارتان می کند، آن را دوباره بخوانید. وقتی که این متن را نوشت باعث شد که من نگاه تازه یی به کارهایم داشته باشم، اشاره یی که به سایه ها می کند یا اشاره اش به جهان خالی از ابژه، یا فضای خالی، یا اینکه توضیح داده این کارها به خاطر تکرارشان می خواهند به نوعی خالی بودن زمان را نشان بدهند، همه اشاراتی که او در نوشته کرده، هیچ فرقی با حرف هایی که من می زنم ندارد. او از نگاه خودش به عنوان کسی که بیانش فلسفی است و بهتر می تواند این نکات را بیان بکند و من به عنوان نقاشی که خیلی پذیراتر و آرام تر و معصوم تر دارم این اندیشه را زندگی می کنم و حالا دارم درباره اش کار می کنم. اتفاقا آن متن خیلی متن کامل و خوبی است، یعنی آقای وقفی پور را که من به آتلیه ام دعوت کردم تا کارهایم را ببیند، اصلا زیاد با هم حرف نزدیم، فقط من ��ارهای قبلی ام را نشانش دادم، دوره جدید را هم که دیدند، بدون اینکه صحبتی با هم بکنیم این ارتباط کامل برقرار شد. وقتی که متن را برای من فرستادند واقعا همان چیزی بود که باید نوشته می شد و آنقدر نزدیک بود به نگاه من که اگر من هم می توانستم بیانی بلیغ و رسا داشته باشم، به همین شکل می شد. وقتی جملات اول متن شان را خواندم، مخصوصا آن بخشی که روی دیوار است بی اختیار اشک ریختم از نزدیکی معنای تصویر و نوشته.

چند تا از کارها انگار در بیش از یک نسخه ساخته شده اند و تصویری در چند بوم تکرار شده، یعنی شما یک سایه را چند بار کشیده اید؟

بله، در یک زمان، سه بار از یک سایه کار کردم.

در زمان های مختلف یا در یک زمان؟

در زمان های مختلف، یعنی دقیقا پشت سر هم.

چرا؟

به همان دلیلی که کل مجموعه خلق شده، به این دلیل که موضوع شان سایه است.

یعنی کاملا حسی بوده، احساس کردید که می خواهید یک بار دیگر هم از یک سایه نقاشی کنید؟

آن طور نبوده که فقط بگوییم حسی. به خاطر این بوده که تکرار آن سایه، روی یک بوم دیگر با اندکی جابه جا کردن بوم و تغییر اندکی در مایه رنگی که در کار دیگر کمی سردتر یا تیره تر می شود و این همان سایه یی است که کارکردی و دوباره هم قرار است که کار بکنی ولی این دو تا کاملا با هم فرق می کنند، دلیل این بوده که من دوباره یک سایه را کشیده ام. نه اینکه دوست داشته باشم که دوباره از یک سایه کار بکنم. اصلا حسی بودنش به خاطر دوست داشتن یا تکرار آن سایه نبوده. به خاطر این بوده که یک لحظه جدید و خیلی متفاوت دوباره دارد خلق می شود.

خب وقتی کارها را می بینم، فکر می کنم که به نقاشی چینی ارجاع دارند، به نقاشی چینی علاقه مندید؟

آن طور نیست که به نقاشی چینی علاقه مند باشم یا علاقه به نقاشی چینی باعث شده باشد که اینها را بکشم ولی همین سکوت، یا همان حس مراقبه، یا پذیرش ناپایندگی، چیزی است که اصلا فلسفه چین را شکل می دهد و به همین خاطر است که این کارها شبیه همان حس و حال یا نگاه شده اند، چون یک مقدار نگاه ها دارند به هم نزدیک می شوند. / روزنامه اعتماد

نظرات بییندگان :

بهترین مشاغل و خدمات شهر خود را ، در سایت نشونه پیدا کنید.

مشاهده سایت نشونه